Thực đơn số cho khách tự gọi cần làm được một việc: để khách hiểu món và bấm gọi mà không cần hỏi nhân viên. Muốn vậy, mỗi món cần tên rõ ràng theo cách khách gọi, một ảnh đúng món thật quán đang bán, một hai câu mô tả nêu thành phần chính và điều khác biệt, giá chính xác, và các tuỳ chọn bấm được thay vì để khách tự gõ. Nhóm món nên sắp theo cách khách nghĩ khi đói, không theo cách bếp chia khu.
Phần lớn POS có tính năng gọi món QR đều dùng chung dữ liệu món với thực đơn của thu ngân, nhưng có thêm các trường dành riêng cho khách: ảnh, mô tả, thứ tự hiển thị, nhãn món mới hay món bán chạy. Bài này đi qua từng trường đó, theo thứ tự quán nên làm.
Tên món: viết cho khách, không viết cho bếp
Tên món trên thực đơn của thu ngân thường được rút gọn để bấm nhanh và in phiếu bếp gọn: "CF SĐ", "Cơm GN", "BBĐB". Khách nhìn những chữ đó không hiểu. Nếu phần mềm cho phép, khai thêm một tên hiển thị cho khách riêng với tên in bếp; nếu không có, sửa lại tên món đầy đủ và chấp nhận phiếu bếp dài thêm một chút.
Tên món nên dùng đúng cách gọi phổ biến ở vùng quán đang bán. Cùng một món, khách ở miền Bắc và miền Nam có thể gọi khác nhau; quán ở khu du lịch có nhiều khách nơi khác có thể ghi cả hai cách. Tránh đặt tên quá bay bổng mà khách không đoán được là món gì; nếu quán thích tên riêng, ghi tên thông dụng ngay bên dưới.
Với món có nhiều size hoặc nhiều mức (tô thường, tô đặc biệt; ly nhỏ, ly lớn), nên khai một món kèm lựa chọn size thay vì nhiều món riêng. Khách thấy một dòng "Phở bò" rồi chọn mức, gọn hơn nhiều so với cuộn qua sáu dòng phở gần giống nhau.
Một mẹo kiểm tra: đưa thực đơn số cho một người chưa từng ăn ở quán (người nhà, bạn bè), nhờ họ gọi một bữa mà không hỏi gì. Chỗ nào họ phải dừng lại hỏi "cái này là gì" là chỗ cần sửa tên hoặc thêm mô tả.
Ảnh món: đúng món thật trước, đẹp sau
Ảnh là thứ khách nhìn đầu tiên và cũng là thứ dễ gây thất vọng nhất. Nguyên tắc số một là ảnh phải đúng món quán đang bán: đúng tô, đúng lượng, đúng cách bày. Ảnh lấy từ mạng hay ảnh chụp lúc mới mở quán khi phần ăn khác bây giờ dễ dẫn tới chuyện khách nhận món rồi so với ảnh và phàn nàn. Ảnh có chỉnh sửa bằng công cụ, kể cả công cụ AI, cũng phải giữ đúng món thật, không thêm topping, không đổi lượng.
Không cần thợ chụp chuyên nghiệp. Điện thoại đời gần đây đủ dùng nếu chú ý mấy điều. Ánh sáng: chụp gần cửa sổ ban ngày, tránh đèn vàng trực tiếp từ trên xuống làm món bị bóng tối và đổi màu. Góc chụp: món nước, cơm đĩa thường đẹp khi chụp từ trên xuống hoặc nghiêng khoảng bốn mươi lăm độ; ly đồ uống chụp ngang tầm ly. Nền: dùng đúng bàn và bát đĩa của quán để ảnh đồng bộ, dọn bớt đồ thừa xung quanh.
Chụp ngay khi món vừa làm xong, vì món nước nguội mất khói, rau héo, mỡ đông lại trông khác hẳn. Có thể chụp trong giờ vắng, nhờ bếp làm từng món như bán thật. Chụp mỗi món vài tấm, chọn một tấm rõ nhất.
Giữ tỉ lệ ảnh đồng nhất cho cả thực đơn (thường là vuông hoặc ngang), để khi hiện trên điện thoại các ô món thẳng hàng, dễ nhìn. Kiểm dung lượng ảnh: ảnh gốc từ điện thoại thường khá nặng, nếu phần mềm không tự nén thì nên giảm kích thước trước khi tải lên, để khách dùng mạng di động yếu vẫn mở thực đơn nhanh.
Không nhất thiết món nào cũng phải có ảnh. Đồ uống đóng chai, món thêm như trứng, quẩy, rau thêm có thể không cần ảnh hoặc dùng chung một ảnh nhóm. Ưu tiên ảnh cho món chính và món quán muốn khách chú ý.
Mô tả món: một hai câu là đủ, nhưng phải có những thứ này
Mô tả dài khách không đọc trên điện thoại. Một hai câu ngắn nên trả lời được những câu khách hay hỏi nhân viên nhất:
- Thành phần chính: món gồm những gì, nhất là thứ không đoán được từ tên (ví dụ bún có chả cua, có huyết hay không).
- Khẩu phần: một người ăn hay cho nhóm, món nhậu dĩa nhỏ hay dĩa lớn.
- Độ cay, độ ngọt nếu món có đặc điểm rõ, để khách biết có cần chọn ít cay không.
- Thành phần dễ gây dị ứng hay gặp như đậu phộng, tôm, cua, hải sản có vỏ, sữa, trứng, gluten nếu quán biết chắc; nếu không chắc, ghi lời mời khách báo dị ứng cho nhân viên thay vì cam kết món "không có".
- Điều khác biệt nếu có thật: nước dùng nấu kiểu gì, món theo mùa, món chỉ bán buổi sáng.
Tránh mô tả kiểu quảng cáo chung chung như "ngon tuyệt", "hương vị khó cưỡng". Những câu đó không giúp khách quyết, lại chiếm chỗ trên màn hình nhỏ. Mô tả tốt là mô tả giúp khách không phải hỏi.
Sắp nhóm và thứ tự: khách cuộn ít nhất có thể
Trên điện thoại, khách chỉ thấy năm sáu món mỗi màn hình. Nếu quán có bốn mươi món mà sắp lộn xộn, khách phải cuộn rất lâu và dễ bỏ cuộc gọi nhân viên. Nhóm món nên ít, rõ, theo thứ tự bữa ăn: món chính trước, món ăn kèm, món thêm, đồ uống, tráng miệng.
Trong mỗi nhóm, đặt món bán chạy hoặc món quán muốn đẩy lên đầu. Phần lớn phần mềm cho đặt thứ tự thủ công hoặc gắn nhãn "món nổi bật". Có thể tạo thêm một nhóm "gợi ý" ở đầu với ba bốn món đại diện cho khách lần đầu, nhưng đừng để nhóm này dài như cả thực đơn.
Một số quán có thực đơn khác nhau theo buổi (sáng bán phở, tối bán lẩu) hoặc theo ngày. Nếu phần mềm hỗ trợ thực đơn theo khung giờ, khai rõ để khách buổi sáng không thấy món tối và gọi nhầm. Nếu không hỗ trợ, phải có người tắt bật nhóm món đúng giờ, việc này dễ quên nên cần gắn vào quy trình mở ca.
Món thêm và đồ uống có thể gợi ý ngay khi khách chọn món chính, ví dụ chọn bún thì hiện lựa chọn thêm chả, thêm trứng. Đây là chỗ thực đơn số làm tốt hơn thực đơn giấy, nhưng đừng gợi ý quá nhiều lần làm khách khó chịu; một lần gợi ý gắn với món là đủ.
Tuỳ chọn và ghi chú: bấm được thì đừng để gõ
Ghi chú tự do là nơi sinh ra nhiều lỗi nhất: khách gõ tắt, gõ sai chính tả, bếp đọc không ra hoặc đọc sót. Biến các yêu cầu hay gặp thành lựa chọn bấm được:
| Yêu cầu khách hay ghi | Cách khai trên phần mềm | Lưu ý |
|---|---|---|
| Ít cay, không cay, cay nhiều | Nhóm tuỳ chọn một lựa chọn bắt buộc hoặc mặc định | Mặc định nên là mức bếp làm thường ngày |
| Không hành, không rau thơm | Tuỳ chọn bỏ thành phần, chọn nhiều | In rõ trên phiếu bếp, nên in đậm |
| Ít đá, ít đường, nóng hay đá | Nhóm tuỳ chọn cho đồ uống | Gửi về quầy pha, không về bếp |
| Thêm trứng, thêm chả, thêm bánh | Món thêm có giá, chọn số lượng | Phải cộng tiền đúng, kiểm khi chạy thử |
| Mang về một phần | Tuỳ chọn đóng gói cho từng món | Quầy cần biết để chuẩn bị hộp |
Ô ghi chú tự do vẫn nên giữ cho yêu cầu đặc biệt, nhưng giới hạn độ dài và dặn người duyệt đơn đọc ghi chú trước khi xác nhận. Ghi chú có nội dung dị ứng nên được người duyệt xác nhận lại trực tiếp với khách.
Cập nhật hằng ngày: món hết, giá đổi, món mới
Thực đơn số chỉ có ích khi nó đúng ngay lúc khách nhìn. Món hết mà vẫn hiện, khách gọi, nhân viên phải ra xin lỗi, và khách bắt đầu nghi ngờ mọi thứ khác trên thực đơn. Cần một quy tắc đơn giản: bếp báo hết món thì ai tắt, tắt ở đâu, trong bao lâu. Thường là thu ngân hoặc trưởng ca tắt trên máy ngay khi bếp báo; một số phần mềm cho bếp tự đánh dấu hết món từ màn hình bếp.
Giá đổi nên làm ngoài giờ bán, và kiểm lại cả trên thực đơn số lẫn màn hình thu ngân. Nếu phần mềm có lưu trữ tạm thực đơn trên trình duyệt của khách, giá mới có thể cần vài phút mới hiện; đổi giá ngay giữa giờ đông dễ gây lệch giữa giá khách thấy và giá in trên phiếu.
Món mới nên có ảnh và mô tả ngay từ ngày đầu, đừng để món mới hiện với ô ảnh trống vì khách thường bỏ qua món không có ảnh. Món ngừng bán hẳn nên ẩn hoặc xoá, không để nằm lẫn với món tạm hết.
Cuối mỗi tháng, xem lại thực đơn số một lượt như khách: ảnh nào đã khác món thật, mô tả nào còn ghi thành phần cũ, nhóm nào quá dài. Việc này mất chưa tới một giờ nhưng giữ cho thực đơn không cũ dần theo thời gian.
Rà thực đơn số trước khi mở cho khách
Trước ngày mở QR cho khách, nên có một buổi rà thực đơn số trên chính điện thoại, không phải trên màn hình máy tính nơi soạn. Danh sách dưới đây giúp không bỏ sót:
- Mở thực đơn trên ít nhất hai loại điện thoại khác hệ điều hành, một máy đời cũ màn nhỏ; kiểm chữ có bị tràn, ảnh có bị cắt mất phần món không.
- Mở bằng mạng di động, không dùng Wi-Fi quán; đếm xem mất bao lâu trang mới hiện đủ ảnh nhóm đầu.
- Đối chiếu giá từng món với bảng giá thu ngân đang dùng, kể cả giá size và giá món thêm.
- Thử chọn mọi tuỳ chọn của vài món phức tạp, xem tổng tiền trong giỏ có cộng đúng không.
- Kiểm các món theo khung giờ: buổi sáng có hiện món tối không, và ngược lại.
- Đọc lại mọi mô tả xem có lỗi chính tả, thành phần cũ, hay câu kiểu quảng cáo cần bỏ.
- Nhờ một người lớn tuổi trong nhà thử gọi một món; chỗ họ lúng túng là chỗ cần làm rõ hơn.
Ghi lại mọi chỗ sửa và người sửa. Danh sách này dùng lại được cho lần rà định kỳ mỗi tháng, và cho mỗi lần quán thay đổi thực đơn lớn như đổi mùa hay thêm cả nhóm món mới.
Câu hỏi thường gặp
Thực đơn số có cần ảnh cho tất cả các món không?
Không bắt buộc. Nên ưu tiên ảnh cho món chính, món quán muốn khách chú ý và món có tên khó hình dung. Đồ uống đóng chai, món thêm nhỏ có thể không có ảnh. Điều quan trọng hơn là ảnh nào đã đưa lên thì phải đúng món thật đang bán.
Có được dùng ảnh món chỉnh bằng AI cho thực đơn số không?
Được dùng công cụ để chỉnh sáng, cắt khung hay làm sạch nền, nhưng ảnh phải giữ đúng món thật về thành phần, lượng và cách bày. Ảnh do AI tạo ra món không có thật hoặc phóng đại phần ăn dễ làm khách thất vọng và mất lòng tin. Nguyên tắc là khách nhận món phải giống ảnh.
Mô tả món nên dài bao nhiêu?
Một đến hai câu ngắn, đủ nêu thành phần chính, khẩu phần và điều khách hay hỏi. Trên điện thoại, mô tả dài bị cắt hoặc khách không đọc. Nếu món cần giải thích nhiều, ví dụ món đặc sản lạ, có thể dùng thêm một câu nhưng vẫn nên gọn.
Ghi thông tin dị ứng trên thực đơn số thế nào cho an toàn?
Chỉ ghi những thành phần quán biết chắc có trong món, như đậu phộng, tôm, sữa. Không nên cam kết món hoàn toàn không có chất gây dị ứng nếu bếp dùng chung dụng cụ. Thêm lời mời khách báo dị ứng cho nhân viên để được kiểm trực tiếp với bếp.
Thực đơn số mở chậm trên điện thoại khách thì phải làm sao?
Thường do ảnh quá nặng hoặc quá nhiều ảnh trên một trang. Giảm kích thước ảnh trước khi tải lên, bớt ảnh ở nhóm phụ, và kiểm bằng mạng di động thay vì chỉ thử trên Wi-Fi của quán. Nếu vẫn chậm, hỏi nhà cung cấp phần mềm về cách tối ưu.
Có nên làm thực đơn số song ngữ không?
Nên nếu quán có nhiều khách nước ngoài, ví dụ ở khu du lịch. Phần lớn phần mềm cho khai tên và mô tả theo nhiều ngôn ngữ. Bản dịch nên được người biết tiếng kiểm lại, nhất là tên món đặc sản, vì dịch máy hay dịch sai tên món Việt.